Chiếc máy đo độ bóng cầm tay tôi mua tầm 800 nghìn trên mạng báo kết quả 92 GU khi bàn mới tinh, rồi tụt còn 41 GU sau đúng hai năm. Nói thẳng, mặt bàn không hề bị va đập, chẳng ai lấy dao rạch lên. Thủ phạm duy nhất là kiểu lau chùi của tôi. Tôi mở tiệm cà phê nhỏ ở Đà Nẵng được sáu năm, hôm nào cũng bám vào quầy bar đẫm nước và dầu mỡ, nên việc vệ sinh mặt bàn thuộc lòng như rửa mặt vậy. Ấy thế mà càng chăm lau, bàn càng mờ đi. Khi tra cứu đại lý himacs chính hãng sâu hơn, tôi mới vỡ lẽ rằng hầu hết hướng dẫn trên mạng bỏ qua đúng một thứ quan trọng nhất: cách bạn đánh lên bề mặt mới là thứ định đoạt tuổi thọ của nó. Dưới đây là toàn bộ những gì tôi đo lường, mò mẫm và note lại trong hai năm.
Mình mua máy đo độ bóng chẳng qua vì tức anh thợ bán hàng
Bữa lắp bàn xong, anh thợ khăng khăng bề mặt Himacs nhà tôi là loại bóng gương, chỉ số GU phải trên 90. Tôi hỏi vặn lại dựa vào đâu thì ảnh nhún vai bảo mắt thấy là biết. Bực mình, tôi đặt luôn một cái máy đo gloss nhỏ gọn dùng pin AAA, đo theo đơn vị GU (gloss unit) ở góc 60 độ. Cách đo của tôi đơn giản: chia mặt bàn 2m4 thành năm điểm cố định, đánh dấu bằng mẩu băng keo giấy cho lần sau áp máy đúng chỗ đó. Lần đo đầu tiên hồi bàn mới: 92 GU ở mép trái, 91 ngay giữa, 90 chỗ chỗ gần bếp gas, chỗ rửa 89, và mép phải được 92. Trung bình khoảng 90,8 GU. Sáu tháng sau, chỉ số lần lượt còn 78 – 74 – 68 – 62 – 75. Năm thứ hai thì ra 63 – 55 – 48 – 41 – 52. Cái đáng nói là chỗ cạnh bồn rửa mất bóng nhanh nhất, bởi đó là nơi tôi chùi hăng nhất mỗi lần dọn ca. Muốn biết mờ do bẩn hay mờ do cào xước thật, tôi thử một phép thử nhỏ: lau một vùng bằng nước rửa chén pha loãng rồi đo. Nếu GU nhích lên 5-10 đơn vị, đó là váng bẩn bám. Nếu gần như đứng yên, cào mòn đã ăn vào bề mặt rồi. Ở mép bồn rửa nhà tôi, đo lại chỉ nhú 2 GU. Tức là tôi đã bào lớp bóng thật.
Cái bọt biển xanh vàng đã gặm mòn mặt bàn nhà tôi ra sao
Mình đã dùng cái miếng bọt biển hai mặt kinh điển mà nhà nào cũng có. Bên xanh để lau, bên vàng nhám để đánh vết cứng. Nghe thì hợp lý, nhưng kỳ thực mặt nhám đó có độ cứng như giấy nhám mịn P600 tới P800. Bạn mà kỳ lên mặt bóng ngày nào cũng, khác gì lấy giấy nhám ướt miết lên kính. Tôi ngó bằng kính lúp 10x trước và sau khi đánh một khoanh 10x10cm thẳng 30 giây. Ảnh macro đầu cho thấy mặt mịn với các hạt phản chiếu đặn. Sau 30 giây chà bên nhám, vùng đó nổi lên hàng loạt vết xước li ti chạy dọc, độ phản chiếu tỏa ra tứ phía thay vì phản gọn lại một hướng. Đó là lý do tại sao ngó nghiêng thì bàn vẫn bóng, nhưng nhìn thẳng lại đục và bợt màu. Hung thủ thứ hai, mắc tiền hơn, là bột kem tẩy đa năng. Loại bột này dùng bột mài cacbonat canxi hoặc oxalic acid, tác dụng là tẩy nhà vệ sinh, gạch và thép. Đem kỳ lên mặt bóng nhân tạo thì khác gì lấy bàn chải sắt rửa ly pha lê. Danh sách được và tránh mà tôi rút ra sau mấy lượt làm hư bàn nhà mình:
- Dùng: khăn microfiber 300-400 GSM, nước ấm, xà phòng pH trung tính, và dao cạo nhựa gạt vụn.
- Tránh: miếng bọt biển bên sần, kem tẩy dạng hạt, nước lau kính có cồn chà xát liền tay, và khăn cũ vướng cát ngoài sân đem vào.
- Đặc biệt: chớ bao giờ chà theo vòng — hãy chùi theo một hướng cho vết xước song song, mắt khó thấy hơn nhiều.
Dầu ăn nhỏ xuống bàn Himacs không ngấm nhưng để thứ khác
Himacs là đá nhân tạo loại khoáng acrylic, kết cấu khít nên dầu đúng là không thấm vào sâu như gỗ hay đá tự nhiên. Nhưng thực tình, ưu điểm đó lại sinh ra một vấn đề khác. Tôi thử rớt một giọt dầu ăn lên mặt bàn rồi để nằm im quan sát. Sau 30 phút, vết dầu chảy ra vệt tròn đường kính khoảng 4cm, vẫn còn óng ướt, dễ thấy. Sau 8 tiếng, vệt dầu chẳng biến mất, nhưng nó đổi từ bóng ướt sang thứ màng mỏng mờ bám chết trên mặt bàn. Đấy là màng dầu oxy hóa, hút bụi li ti và vi sinh trong phòng, khô lại thành một màng đục mà khăn khô lau chẳng ra. Thứ khó chịu là con mắt người nhìn vào sẽ thấy đó là "xước bàn", đâu phải "bàn có màng dầu". Mẹo tôi trị cái này tương đối gọn: lấy cồn isopropyl 90 độ hay cồn y tế 90 độ, nhỏ vài giọt lên khăn microfiber, ấn khăn vào chỗ dầu tầm 20 giây cho cồn phá màng dầu, rồi chùi một chiều gọn gàng. Chớ tưới cồn thẳng xuống bàn — nó bay nhanh và tạo vệt loang lổ mờ hơn ban đầu. Với vệt dầu mới dưới 30 phút, một miếng giấy thấm khô ấn mạnh cũng đủ hút khoảng 70% chỗ dầu. Tôi chụp ảnh trước và sau mỗi lần dọn, dồn lại một thư mục trong điện thoại — xem lại mới thấy chỗ nào mình thường bỏ sót.
Độ bóng bao nhiêu thì vẫn còn cứu
Đấy là cái tôi tự đúc kết sau bốn lần đo, kết hợp vào kinh nghiệm của hai người thợ đá tôi quen ở Đà Nẵng. Ngưỡng thực nghiệm rơi vào khoảng từ 40 đến 75 GU. Trên 70 GU, bàn hầu như mới, chỉ cần lau đúng quy cách và đừng chà bằng bất cứ gì. Từ 60 đến 70, khởi đầu nhận ra bạc màu khi nghiêng bàn dưới đèn tuýp, lại chỉ việc đánh bằng pad lông cừu gắn máy chà xoay cầm tay với kem đánh bóng chuyên dụng. Một hộp kem đánh bóng loại 100g giá 180-250 ngàn. Tôi đánh một bận mất khoảng 45 phút cho cả mặt bếp và giành lại được tầm 8-12 GU. Từ 50 đến 60, vẫn tự trị được, nhưng phải chà hai đợt liên tiếp một tuần, mỗi lần hạ khoảng 5-7 GU. Dưới 50 GU, kem đánh bóng chẳng cứu nổi nữa — màng bóng đã bị bào mỏng thật sự, chà chỉ khiến bóng giả trong vài tuần rồi tối lại. Dưới 40 GU, hầu như chắc chắn phải gọi thợ mài lại toàn bộ tấm. Ở Đà Nẵng bây giờ, mài lại một mặt bàn 2m4 dày khoảng 12mm hết từ 1,8 đến 2,5 triệu tùy mức hư và thợ có tháo bàn ra không. Nếu tháo nguyên mặt bàn đem về xưởng thì cộng thêm 300-500 ngàn tiền vận chuyển. Mẹo tôi khuyên bạn thật lòng: mua một cái máy đo gloss rẻ tầm 700-900 ngàn, đo 3 tháng 1 lần, note vào một file nhỏ. Con số đó nói thật hơn mắt bạn nhiều — mắt người tự quen dần với cái mờ mỗi ngày và đến lúc nhận ra thì đã trễ.
Bạn thử mở ngăn kệ bếp ngó nhà mình đang dùng miếng bọt biển nào đi. Nếu đang sài loại có mặt nhám vàng và một hộp kem tẩy đa năng, thì hôm nay đổi đi — rẻ hơn một bữa cà phê mà giữ được bàn thêm vài năm. Còn nếu bàn bạn đã dưới 50 GU, bạn chọn tự đánh bóng cầm chừng hay kêu thợ mài một lần cho dứt?